Disyembre 23, 2009
Suspendido an Dam alagad dagos an laban
Disyembre 15, 2009, kan nagsugo an sentral na opisina kan National Irrigation Administration na suspindihon an pagtugdok kan kontrobersyal na Libmana-Cabusao Dam Project sa Malaguico, Sipocot, Camarines Sur. Ining dam na ini iyo an nagdadara nin paghandal, takot, pati naman anggot sa mga tawo huli sa manlaen-laen na mga dahilan—mga isyu na dai masolusyunan asin masimbagan, mga paglapas nin ley na pirit tinatakupan asin binabasang-básang, mga posibleng pagkaraot nin kapalibutan, kabuhayan, búhay, asin iba pang mga bagay.
Disyembre 22 kan nagkundusir nin press conference an kampo kan Bicol River Basin and Watershed Management Project na pinamamayohan ni Mr. Tomasito Monzon asin ipinahayag ninda sa publiko an nasabing bareta kan suspensyon.
Kaiba sa press conference an pahayag man kan grupo ni Monzon na sa laog nagunong suspensyon hihingowahon na tanoson an palyadong mga programa para sa relokasyon na enot-enot pang sinabi ta nang panô-panò nin mga kahapotan. Ano an saindang magiginibo kun an lokal na gobyerno kan Lupi dai pa man minadesidir dapit digdi? O kun nagtogot na an munisipyo, palso ini nin huli ta daing pagkasabot an mga konstituwente kan banwaan.
Sa laog kan press conference, sinabi ni Atty. Ricky Tomotorgo kan BRBWMP na dai kaiba sa mga basehan an mga resulta kan pag-adal kan Institute for Environmental Conservation and Research. Asin nin huli ta kita an naghagad nin tabang sa INECAR, sa paagi kan dakulang tabang kan Diocesis nin Libmanan, labi-labi an satong pagsikwal sa pagpapasipara kan BRBWMP sa mga lado na nagkokontra sa dam project. Pinapahiling sana kan BRBWMP na dai sinda tataong magdangog sa tingog kan mga tawo, kan mga namamanwaan, na dapat nindang pagsirbihan bilang sarong ahensiya kan estado.
Kadakol na kitang binutasan na hapot na dai man ninda nasimbagan. Kadakol man sa mga hapot na ini igwang katakod na ley na kaipuhan nindang sunudon. Alagad sagkod ngunyan mayo sindang lakdang na ginigibo.
An ginibo ninda iyo na baliktadon an mga nagkokontra asin balubagion sa paagi nin pag-agyat na makisaro saindang adalan an dam. Huli kaini, liwat niyatong ibabalangibog sa nagbubungug-bungugan nindang pandangog na kita kontra sa dam, asin dai kita matogot kaiyan huli sa kadakol na dahilan.
Dai pa ninda nasisimbagan an mga tuyaw ta sa palyado nindang Environmental Impact Statement (EIS) na pirit nindang tinatanos.
Dai pa ninda nasisimbag an mga nangaranan tang paglapas ninda sa mga nakatalaan sa Environmental Compliance Certificate (ECC) na pirit nindang hinahanapan nin palsong paliwanag.
Dai pa ninda nasosolusyunan an tuyaw na mayo—liwat, mayo!—an dam project na ini kan sinasabi nindang social acceptance, na pirit man nindang sinasabing igwa daa.
Pirit nindang pinapalukso sa pinapahamotan nindang programa sa relokasyon an mga tawo—sarong gawè na padayà sana asin pagratak sa derecho kan lambing namamanwaan bilang miyembro kan estado. Aram ninda ini huli ta sinda may mga inadalan man, alagad makangangalas asin makaduda na pinapasipara ninda ini asin tuyong minamadali an proyekto.
Nagtutubod an LupiKontraDam sa mga proyektong hustong inaadalan asin dai minamadali tanganing maiimplementar minsan kulang sa pagsiyasat. Sinasabi kan BRBWMP na hihingowahon ninda maitanos an programa sa relokasyon sagkod Enero 30, 2010. Garo baga an sinasabi nindang topographic survey kayang taposon nin sarong bulan kun an topo survey na gigibohon ninda sapusuan asin sinsero. Ano daw ta dai sinda makahalat? Ano daw ta grabe an pulus-pugos nindang taposon tulos an dam? Mga hapot na haloy nang inaapon sainda asin sinisimbag nin mahahamis na tataramon na pirming may kaibang mga pangako siring sa Comprehensive Development Plan asin iba pa na kadaklan surat sa tubig sana.
An suspensyon kan dam sarong hararom na hangos para sa LupiKontraDam—an katiriponan kan mga konstituwente kan Lupi—pati man kan Sipocot—na nagkokontra sa dam. Alagad padagos an samong pagsikwal sa proyektong ini na dai inadalan, kun sain an mga tawo sa Lupi, pati naman sa kadagaan kaini, kulang an saindang atensyon na itinao. Padagos an samong pagkontra!
Kun kaya hinihimo mi an mga lakdang na magtataas sa samong mga agrangay sa legal na antas, tanganing orog na matawan kami nin magkakanigong tingog na saindang dadangogon nin may naghihinanyog na puso.
Sa pahayag na ini, yaon man an samong pagpasabot duman sa mga paraomang dai minaoyon sa samong pagkontra. Logod magtubod kamo na an kinokontra mi bako an irigasyon o patubig, nin huli ta kadakol man sa LupiKontraDam an mga paraoma asin mga paratanom. Nagtutubod po kami na an patubig saro sa mga importanteng aspekto kan agrikultura, saro ining programa na dapat epektibo asin may kahusayan na tinatao sato kan gobyerno. An pagkontra mi po sa Libmanan-Cabusao Dam Project sana. Nagtutubod kami na bako ini an pinakamarhay na opsyon para sa patubig. Kaining nakaaging mga semana, inaagyat po kami na magtao nin iba pang mga alternatibong patubig lain sa dam, an samo pong simbag iyo na orog na maninigo ining simbagon kan BRBWMP asin NIA huli ta sinda an mga ahensiya na igwang katongdan sa mga siring na proyekto. Sa totoo sana, ini saro sa mga kaluyahan kan pag-aadal kan BRBWMP asin NIA dapit sa dam project, huli ta dai man lamang sinda naghingowa na magkaigwa nin nagkakapirang opsyon, nagtapsok tulos sa dam bilang patubig.
An suspensyon kan Libmanan-Cabusao Dam linuwas na kan NIA Central, alagad an LupiKontraDam padagos sa pagkontra—pagkontrang may kaibang pag-aadal, may pagsiyasat sa maninigong proseso, asin may totoong pagmakulog sa gabos na namamanwaan.
Mabuhay po kita gabos! Maogmang Pasko asin matuninong na bagong taon saindo!
visitors since launch day!